Ο συνεργάτης της ερευνητικής μας ομάδας Απόστολος Κώστας συμμετείχε ως εισηγητής στην επιμορφωτική ημερίδα «Γραμματισμός στην Τεχνητή Νοημοσύνη», που διοργανώθηκε από τη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Γ΄ Αθήνας και απευθυνόταν σε περίπου 250 εκπαιδευτικούς ΠΕ70.
Στην εισήγησή του, με τίτλο «Γνωστική Ανάθεση και ηθική Χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης», ανέδειξε μια κρίσιμη διάσταση της ένταξης της Παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαιδευτική διαδικασία: το ζήτημα δεν είναι μόνο τι μπορεί να κάνει η ΤΝ, αλλά και ποιος επιτελεί τελικά τη γνωστική λειτουργία που απαιτείται για τη μάθηση.
Η παρουσίαση επιχείρησε να μετατοπίσει τη συζήτηση πέρα από τη χρήση συγκεκριμένων εργαλείων και την τεχνική διατύπωση prompts, εστιάζοντας στις έννοιες της γνωστικής εκφόρτωσης και της γνωστικής ανάθεσης. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διάκριση ανάμεσα στις περιπτώσεις όπου η ΤΝ μπορεί να λειτουργήσει ως υποστηρικτική «σκαλωσιά» για τη μάθηση και σε εκείνες όπου αρχίζει να υποκαθιστά τη γνωστική προσπάθεια του ίδιου του μαθητή.
Συζητήθηκε επίσης το performance-learning paradox, δηλαδή η περίπτωση κατά την οποία η χρήση της τεχνολογίας μπορεί να βελτιώνει άμεσα την επίδοση σε μια δραστηριότητα χωρίς να οδηγεί κατ’ ανάγκη σε αντίστοιχη ανάπτυξη της μάθησης και των γνωστικών δεξιοτήτων.
Κεντρική θέση της εισήγησης αποτέλεσε η ανάγκη η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαίδευση να παραμένει ανθρωποκεντρική, παιδαγωγικά τεκμηριωμένη και ηθικά υπεύθυνη.
Όπως χαρακτηριστικά επισημάνθηκε:
«Το πρόβλημα αρχίζει όταν εκχωρούμε στην ΤΝ ακριβώς τη γνωστική λειτουργία που θέλουμε να αναπτύξει ο μαθητής.»
Υπό αυτή την οπτική, ο γραμματισμός στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Literacy) για τον εκπαιδευτικό δεν περιορίζεται στην ικανότητα χρήσης εργαλείων ΤΝ. Περιλαμβάνει κυρίως την ικανότητα να αποφασίζει αν, πότε, με ποιον τρόπο και μέχρι ποιο σημείο είναι παιδαγωγικά σκόπιμο να χρησιμοποιείται η ΤΝ.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η συζήτηση που ακολούθησε με τους συμμετέχοντες εκπαιδευτικούς, με αφορμή πραγματικά παραδείγματα γνωστικής ανάθεσης μέσα στην τάξη.
Ευχαριστούμε θερμά τη Σύμβουλο Εκπαίδευσης ΠΕ70 Σύλβη Ιωακειμίδου και τους διοργανωτές της ημερίδας για την πρόσκληση και τη φιλοξενία.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη χρειάζεται να μας βοηθά να σκεφτόμαστε καλύτερα — όχι να σκέφτεται αντί για εμάς.